Chrzest to pierwszy w życiu chrześcijanina i najważniejszy święty sakrament. Dlaczego chrzest jest najważniejszym sakramentem? Po pierwsze, nie można uzyskać żadnego innego sakramentu bez chrztu, nie można go pominąć. Bo chrzest święty włącza dziecko albo dorosłego do wspólnoty Kościoła. Ale co ważniejsze, chrzest zmywa grzech pierworodny, a nowy chrześcijanin staje się przybranym dzieckiem Bożym. O sakrament chrztu proszą rodzice lub inni opiekunowie prawni dziecka. Kościół oczekuje od nich, że są osobami wierzącymi i jako tacy wychowają dziecko według zasad wiary Kościoła Rzymskokatolickiego. Rodzice bądź inni opiekunowie, którzy ich zastępują wybierają dla niego rodziców chrzestnych, a jeśli oni zaakceptują wybór, biorą tym samym na siebie dużą odpowiedzialność. Z tego względu takiej posługi nie można powierzyć każdemu. Zadaniem duszpasterza jest jedynie sprawdzić, czy przedstawieni kandydaci spełniają warunki określone przez Kościół i jeśli nie ma zastrzeżeń, zatwierdzić wybór rodziców.
Kościół wyklucza z grona kandydatów na rodziców chrzestnych: osoby niewierzące, niepraktykujące, oraz osoby, które nie zostały bierzmowane. Rodzicom chrzestnym jest poświęcony rozdział IV Kodeksu Prawa Kanonicznego. Mówi on m.in., że należy wybrać jednego tylko chrzestnego lub chrzestną, albo dwoje chrzestnych i właśnie ten ostatni wariant jest najczęściej praktykowany. Przy czym w tym wypadku musi to być chrzestny i chrzestna. Matką chrzestną, ojcem chrzestnym może być praktykujący wierzący, który uzyskał sakrament bierzmowania (a to znaczy, że wcześniej przyjął sakramenty: chrztu, pokuty, eucharystii), żyjący według nauki Kościoła. Chrzestni powinni mieć ukończone szesnaście lat życia, ale proboszcz lub szafarz sakramentu może dopuścić osobę młodszą w drodze wyjątku, gdy uzna, że jest ku temu słuszna przyczyna. Chrzestnym nie może być rodzic dziecka.
W prawie partykularnym polskim stosujemy zalecenia Instrukcji duszpasterskiej Episkopatu o udzielaniu sakramentu chrztu świętego dzieciom, mimo że pochodzi ona jeszcze z 1975 roku. W myśl tej Instrukcji chrzestni powinni:
- ukończyć 15 lat;
- być katolikami wyznającymi swą wiarę życiem zgodnym z nauką Kościoła - nie wolno więc dopuszczać do pełnienia tej funkcji np. osób żyjących w związku niesakramentalnym czy młodzieży, która nie uczęszcza na katechizację.
Do przyjęcia obowiązków chrzestnego może być powołany także wierny Kościoła prawosławnego, jeżeli:
- rodzice dziecka bądź opiekunowie prawni życzą sobie tego dla uzasadnionych powodów;
-strony zapewniają wychowanie dziecka w wierze katolickiej;
- katolik jest pierwszym chrzestnym;
- kandydat na chrzestnego został ochrzczony w Kościele prawosławnym i wiarę tę wyznaje;
- kandydat ukończył 15 lat.
Rodzice chrzestni są proszeni o dostarczenie zaświadczenia z parafii zamieszkania o braku przeszkód do pełnienia tej odpowiedzialnej posługi. Ze strony rodziców potrzebne są następujące dokumenty: odpis aktu urodzenia dziecka z Urzędu Stanu Cywilnego, świadectwo ślubu kościelnego rodziców, jeśli odbył się w innej parafii niż chrzest. W sytuacji, gdy rodzice nie mają ślubu kościelnego, ale deklarują się jako osoby wierzące, Kościół Katolicki pozwala na ochrzczenie dziecka. W sytuacji, gdy chrzest ma się odbyć w innej parafii niż miejsce zamieszkania, może być potrzebna zgoda parafii rodziców dziecka. W kancelarii parafialnej rodzice zostanę zapytani o: dane osobowe swoje i rodziców chrzestnych, a więc: imiona, nazwiska, daty i miejsca urodzenia oraz adresu zamieszkania.
Jest jeszcze instytucja świadka chrztu. Wspomniany już rozdział IV Kodeksu Prawa Kanonicznego traktujący o chrzestnych w kanonie 874 § 2 mówi, że osoba ochrzczona, należąca do niekatolickiej wspólnoty kościelnej, może być dopuszczona tylko razem z chrzestnym katolikiem i to jedynie jako świadek chrztu.
Zadania świadka chrztu są inne niż chrzestnego. O ile chrzestny ma być gwarantem chrześcijańskiego wychowania osoby ochrzczonej, o tyle świadek chrztu może jedynie, w razie potrzeby, zaświadczyć, że chrzest rzeczywiście się odbył. Czyli jego rola jest bardzo ograniczona i sprowadza się dokładnie do tego, jak mówi nazwa funkcji.